1940’larda başlayan Yeşil Devrim ile birlikte üretim hacmini artırmak için topraklarda yüksek verimli tohumlar ve kimyasallar kullanılmaya başlandı. Fakat verimi bu denli artırmanın etkileri, yıllar içinde ortaya çıktı: Topraklarımız giderek çölleşti… Peki, bu etkiyi onarıcı tarım ile tersine çevirmek mümkün mü?
Her şey Yeşil Devrim ile başladı…
Yeşil Devrim, 1940’larda başlayıp dünya geneline hızla yayılan tarımsal üretimdeki artış çağını ifade ediyor. Yerli tohumlara ve organik girdilere dayalı üretim, zamanla kendini hibrit tohumlara ve kimyasallara dayalı bir tarım sistemine bıraktı. Bu sistemin uygulanması, gelişmekte olan dünyada gitgide yayıldı. Yeşil devrim, sağladığı ürün bolluğuna karşın, kimyasallar ve toprağın fazla kullanımı nedeniyle toprak ve su varlıklarını kirletti. Yeşil devrimin ilk başladığı ülkelerden biri olan İngiltere’de, Eski Çevre Sekreteri Michael Gove, toprak verimliliğinin tamamen ortadan kalkmasından yalnızca 30-40 yıl kadar uzakta olduklarını söylüyor. Yani bu gidişle, toprağın yok oluşuna biz de tanık olabiliriz. “Peki bu durum geri döndürülemez mi? Bugün değiştirebileceğimiz neler var?” soruları ise, bizi onarıcı tarım ile buluşturuyor.
Onarıcı Tarım Nedir?
Onarıcı tarım, kısa tanımıyla çevreyi korumak, toprağı zenginleştirmek ve biyolojik çeşitliliği artırmak için çalışan bir çiftçilik uygulamaları sistemi. Günümüzün geleneksel tarım anlayışında, mahsul ve hayvancılık birbirinden ayrı tutulurken, onarıcı tarım, bunları döngüsel ekosistemlerde birleştiriyor. Böylelikle, hayvanlar bitkileri besliyor ve bitkiler de hayvanları besliyor.
Onarıcı tarım 5 ana prensipten oluşuyor:
- Toprağa ve içinde yaşayan canlılara verilen zararı en düşük seviyeye indirmek
- Kimyasal girdilerin kullanımını olabildiğince azaltmak
- Hem hayvanların hem de bitkilerin biyolojik çeşitliliğini en üst düzeye çıkarmak
- Toprağı ekinlerle kaplı tutmak
- Yerel çevreye uyum sağlamak
Peki, Onarıcı Tarıma Neden İhtiyaç Duyuyoruz?
Toprak, bitkiler için yararlı organizmalarla dolu. Bazı organizmalar, toprak nitrojenini bitki için kullanabilir bir forma dönüştürüyor. Diğer canlılar ise toprağı gevşetiyor ve havalandırıyor, su emilimini artırıyor. Toprak bir makine tarafından sürüldüğünde, bu organizmaların çoğu öldürülüyor, bu nedenle ekinler büyümek için kimyasallara muhtaç kalıyor.
Onarıcı tarıma tam da bu noktada ihtiyaç duyuyoruz! Çoğu tarımsal uygulama biyoçeşitliliğe zarar veriyor. En iyi tarım uygulamalarından organik tarım bile, toprağa iyi bir onarıcı tarımdan daha az katkı sağlıyor. Üstelik sadece ekolojik değil, ekonomik ve toplumsal alanlarda da çok daha fazla olumlu etkisi mevcut.
Onarıcı tarımın faydaları;
- Biyoçeşitliliğin korunması ve artırılması,
- Kimyasal gübre ve ilaçlarla su kaynaklarının kirletilmemesi,
- Yerel ekonominin kalkınması,
- İklim değişikliğini engelleme,
- Verim artışı gibi birçok madde sıralanabilir.
Onarıcı Tarım Teknikleri
Onarıcı tarımın arazi ve imkan koşullarına göre çok farklı uygulamaları mevcut.
- Kompost: Organik atıkların bir araya getirilerek çürümesi sonucu oluşan toprağa denir. Gıda atıklarını değerlendirerek bitkileriniz için en verimli toprağı bu sayede oluşturabilirsiniz. Siz de evinizde kompost yapmak isterseniz, Kokopelli Şehirde’nin Bokashi Kompostu Nasıl Yapılır videosunu izleyebilirsiniz.
- Toprak işlemesiz tarım: Toprağa herhangi bir tarım aleti değdirmeden tarlanın ekilip biçildiği tarım tekniği. Bu sayede hem üretim maliyetlerinde tasarruf sağlanır, hem de toprağın yapısı bozulmamış olur.
- Otlatmalı ormancılık: Hayvancılığın orman ekosistemine entegre edildiği bir uygulamadır. Hayvanların ormanda kontrollü bir şekilde otlatılması yoluyla zararlı kolonici bitki türlerinin ormana yerleşmesi engellenir.
- Good4Trust üreticilerinden SafiMera da onarıcı tarım yoluyla ekosistemi korumanın ötesinde onaran ve bunun yaygınlaşmasına hizmet eden bir marka. Atölyesinde sadece otla beslenen hayvanların onarıcı, adil ve besleyici et ve et ürünlerinin üretim, işleme ve dağıtım faaliyetlerini sürdürüyor.
- Permakültür: Doğadan ilham alınarak sürdürülebilir insan yerleşimleri sağlamayı amaçlayan tarımsal bir tasarım modelidir. Nesnelerin birbirleriyle sağlıklı ve sürdürülebilir bir bütün olası amaçlanır. Bu konuda yazılmış en kapsamlı kaynak olan Toby Hemenway’in Permakültür Bahçeleri kitabını öneriyoruz.
İnsanlık tarihinde uzun bir süre, yaklaşık birkaç yüz yıldır, kendimizi doğanın dışında gördük. Ancak bilmeliyiz ki, biz de diğer canlılar gibi doğanın bir parçasıyız. Bu yüzden, doğanın olağan döngüsü içinde ona zarar vermeyen, iyileştiren yöntemler denemeli ya da deneyenleri desteklemeliyiz. Üreticiler için tarım zor bir iştir, ancak ürünlerinizin sadece lezzetli olduğunu değil, aynı zamanda en doğal formuyla sizi beslediğini bilirseniz ve toprağınızın daha iyi bir hale geldiğini görürseniz, bunun olumlu sonuçlarını da yaşayacaksınız demektir.
Son olarak, biz türeticiler ne yapabiliriz derseniz, çiftçi pazarlarını destekleyebilir veya doğrudan çiftçileri destekleyen kuruluşlardan alışveriş yapabiliriz. Hatta evde kendi sebze ve meyvenizi yetiştirmeye başlamak, harika bir başlangıç olabilir!
Bonus
